Hai người có thể ghi vào phiếu khám cùng một dòng: đau đầu về chiều, đã vài tháng nay. Người thứ nhất ngồi trước máy tính từ sáng tới tối, cổ cứng, xoay đầu nghe lục cục. Người thứ hai vừa đổi việc, bữa trưa thường là ổ bánh mì ăn vội, tối nằm nghĩ chuyện ngày mai tới quá nửa đêm. Tên triệu chứng giống nhau, còn thứ đang giữ cơn đau ở mỗi người có thể nằm ở những chỗ khác hẳn, có khi ở mấy chỗ cùng lúc. Applied Kinesiology (AK) gom các chỗ ấy vào ba nhóm, gọi là tam giác sức khỏe, và nhóm nào cũng có cách kiểm tra riêng ngay trong buổi khám.
Ba cạnh của tam giác sức khỏe
Cạnh cấu trúc gồm xương, khớp, cơ, dây chằng và đường đi của dây thần kinh. Cạnh hóa sinh là những gì đi vào và lưu thông trong cơ thể: bữa ăn, nước, khoáng chất, vi chất, nội tiết, thuốc đang dùng. Cạnh tâm lý là căng thẳng, lo âu, những chuyện còn đè nặng trong lòng. Rosner và Cuthbert (2012) mô tả AK dùng thử cơ để đánh giá cả ba nhóm này và luôn kết hợp với các phương pháp chẩn đoán chuẩn chứ không dùng nó một mình. Còn vì sao bác sĩ thử cơ thì phải nói tới nền thần kinh của phép thử.
Một cạnh lệch hay kéo hai cạnh kia theo. Người lo nghĩ nhiều có thể nghiến răng cả đêm mà không biết, sáng ra mỏi hàm, cứng gáy. Chuyện bắt đầu từ cạnh tâm lý, nhưng thứ người ấy cảm thấy lại nằm ở hàm và gáy. Mô hình sinh học – tâm lý – xã hội của Engel (1977) nay được Gatchel và cộng sự (2007) xem là cách tiếp cận hữu ích nhất với đau mạn tính. Ở Tâm Đức, thử cơ đi sau khám lâm sàng và tứ chẩn, theo trình tự Applied Kinesiology kết hợp khám y học cổ truyền.
Kiểm tra cạnh cấu trúc
Chẳng hạn một người đau gối mỗi lần xuống cầu thang. Bác sĩ thử một cơ ở đùi: bạn giữ yên chân, bác sĩ tăng lực dần trong vài giây xem cơ có giữ kịp không. Sau đó bạn đặt đầu ngón tay lên vùng bác sĩ chỉ, có khi là mặt trong gối, có khi là khớp cùng chậu sau hông, rồi bác sĩ ấn cơ ấy lần nữa. Cách chạm này gọi là therapy localization; cơ đổi phản ứng dưới ngón tay bạn ở vùng nào thì vùng đó được khám kỹ hơn. Tiếp theo là challenge. Bác sĩ đẩy nhẹ khớp vừa tìm ra theo từng hướng, mỗi hướng kiểm tra cơ một lần, để biết khớp đang vướng theo chiều nào.
Để xử lý, phòng khám dùng các kỹ thuật điều chỉnh của AK như chỉnh khớp, khối chêm vùng chậu, điều chỉnh chuỗi cân cơ. Thao tác nào cũng có phép thử cơ trước và sau, nên cả bác sĩ lẫn người bệnh đều thấy cơ đã đáp ứng khác đi hay chưa. Châm cứu cùng bài tập bác sĩ hướng dẫn giúp phần vừa chỉnh giữ được lâu hơn.
Kiểm tra cạnh hóa sinh bằng cách nếm hoặc ngậm
Cạnh hóa sinh phần lớn đi vào qua miệng. Walther (1981) mô tả cách kiểm tra cạnh này trong chương Chemical and Nutrition Testing (tr. 45–50). Bác sĩ tìm trước một cơ đang yếu trong phép thử, hoặc một cơ đang vững để làm mốc. Bạn nếm hoặc ngậm một lượng rất nhỏ chất cần kiểm tra: một khoáng chất như magie, kẽm, kali, một loại vi chất, một vị thuốc, có khi là sản phẩm bổ sung bạn đang dùng. Với vài chất, chỉ ngửi là đủ. Bác sĩ ấn đúng cơ ấy lần nữa, cùng tư thế, cùng lực, để thứ duy nhất thay đổi là chất đang ở trong miệng. Cơ đang yếu mà vững lại gợi ý cơ thể đáp ứng tốt với chất đó; cơ đang vững mà chùng xuống gợi ý chất đó chưa hợp lúc này.
Với vi chất, kết quả giúp chọn loại và cân nhắc có cần bổ sung hay không, chẳng hạn khi nghi thiếu magie ở người hay giật cơ, chuột rút. Với thuốc thang, nếu hai vị có công dụng gần nhau, bác sĩ có thể thử cả hai để chọn vị hợp với bạn hơn. Nghi thiếu sắt, bệnh tuyến giáp hay rối loạn điện giải thì bác sĩ đề nghị xét nghiệm máu trước khi bàn chuyện bổ sung.
Kiểm tra cạnh tâm lý
Cạnh này khó nói thành lời nhất, nhất là với người quen chịu đựng, quen tự nhủ mình không sao. Phòng khám thử cơ để kiểm tra stress ở thùy trán, hệ viền và hồi đai, ba vùng mà bài stress ảnh hưởng sức khỏe ra sao giải thích kỹ hơn. Cơn đau càng kéo dài, bác sĩ càng xem kỹ cạnh này, vì cảm xúc cũ có thể góp phần giữ cơn đau.
Khi cạnh này nổi lên, Đông y hay gặp chứng can khí uất kết, nên thuốc thang và châm cứu được chọn theo hướng sơ can, an thần cho từng người. Bác sĩ dùng thêm các kỹ thuật xử lý stress trong AK và hướng dẫn bạn một bài tập nhẹ làm được mỗi ngày. Buồn chán kéo dài nhiều tuần, mất ngủ nặng hay có ý nghĩ làm hại bản thân thì bạn cần khám chuyên khoa tâm thần, phòng khám sẽ giới thiệu.
Chọn điều trị theo cạnh đang nặng nhất
Người ngồi máy tính: nếu chạm vùng cổ trên làm cơ đổi rõ, việc làm trước có thể là xử lý cổ, châm cứu vùng gáy và sửa lại chỗ ngồi. Người vừa đổi việc thì khác. Nếu cơ vững lại khi ngậm magie và chùng xuống khi nghĩ tới công việc mới, kế hoạch sẽ nghiêng về vi chất, bữa ăn và phần stress. Cùng một dòng trên phiếu khám mà ra hai kế hoạch khác nhau.
Ít khi chỉ có một cạnh, nên bác sĩ chọn cạnh đang nặng nhất để làm trước, các cạnh còn lại tính tiếp sau đó.
Lúc nào cần đi cấp cứu trước
Một cơn đau đầu dữ dội ập tới đột ngột, nhất là khi lần đầu gặp kiểu đau ấy, hoặc đau đầu kèm yếu nửa người, méo miệng, nói khó, cần được đưa tới cơ sở cấp cứu ngay. Lúc ấy chưa phải lúc ngồi tìm xem cơ thể đang lệch ở cạnh nào.
Để lưu
- Mang theo các lọ vi chất, thực phẩm chức năng và thuốc đang dùng để bác sĩ đem ra thử khi cần;
- Ghi lại những lần triệu chứng nặng lên sau bữa ăn, sau khi ngồi lâu hay sau chuyện căng thẳng;
- Khi được nhờ nghĩ tới chuyện đang lo, bạn chỉ cần nghĩ trong đầu, không phải kể ra;
- Thuốc bác sĩ chuyên khoa đang kê thì cứ uống đều, có thắc mắc thì hỏi lại người kê đơn;
- Kể với bác sĩ những thay đổi gần đây về giấc ngủ, công việc, chuyện nhà, dù bạn thấy chẳng liên quan tới chỗ đau.
Nguồn tham khảo
- Rosner AL, Cuthbert SC. Applied kinesiology: distinctions in its definition and interpretation. J Bodyw Mov Ther. 2012;16(4):464-487. https://doi.org/10.1016/j.jbmt.2012.04.008
- Walther DS. Applied Kinesiology, Volume I: Basic Procedures and Muscle Testing. Pueblo: Systems DC; 1981. Chương “Chemical and Nutrition Testing”, tr. 45–50.
- Engel GL. The need for a new medical model: a challenge for biomedicine. Science. 1977;196(4286):129-136. https://doi.org/10.1126/science.847460
- Gatchel RJ, Peng YB, Peters ML, Fuchs PN, Turk DC. The biopsychosocial approach to chronic pain: scientific advances and future directions. Psychol Bull. 2007;133(4):581-624. https://doi.org/10.1037/0033-2909.133.4.581




