Vì sao hễ căng thẳng là lòng bàn tay ướt đẫm?

·

Cập nhật

Vì sao hễ căng thẳng là lòng bàn tay ướt đẫm? – Đông y Tâm Đức

Còn hai người nữa là tới lượt mình trình bày. Tờ giấy ghi ý chính đã nhòe một góc vì cầm quá lâu, và trước cái bắt tay với vị khách mới, người ta lén chùi lòng bàn tay vào ống quần. Phòng mở máy lạnh mà nách áo vẫn sẫm màu. Phần lớn trường hợp, cơ thể chỉ đang làm đúng việc của nó. Có điều ở một số người, mồ hôi ra nhiều tới mức ngại cả bắt tay. Ở số khác, nó là tín hiệu của một bệnh cần tìm.

Mồ hôi lúc hồi hộp do thần kinh giao cảm điều khiển

Phần lớn mồ hôi dùng để hạ nhiệt, như lúc chạy bộ giữa trưa hay ngồi ăn tô bún cay. Mồ hôi lúc lo lắng đi đường khác. Não vừa coi một tình huống là áp lực thì hệ thần kinh giao cảm được kích hoạt. Tim đập nhanh, cơ gồng nhẹ, tuyến mồ hôi ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, nách được kích thích dù thân nhiệt không tăng. Ai cũng có phản ứng này, chỉ khác nhau ở ngưỡng, và ngưỡng ấy có thể bị hạ thấp.

Có người nghe chuông điện thoại của cấp trên là đã rịn mồ hôi. Cơ thể có thể báo động trước khi ý nghĩ kịp theo, giống cách ta giật mình trước một thứ chỉ na ná nỗi sợ cũ. Khi mồ hôi ra vượt nhu cầu điều hòa thân nhiệt và gây khó chịu đáng kể về cảm xúc, thể chất hay giao tiếp, y khoa gọi đó là tăng tiết mồ hôi (Nawrocki và Cha, 2019), gặp ở ít nhất 4,8% dân số Mỹ. Nguyên nhân có thể nằm ở hệ thần kinh tự chủ kích thích quá mức những tuyến mồ hôi vốn bình thường.

Bàn tay ướt từ hồi đi học, trong nhà cũng có người như vậy

Có người nhớ lại thì thấy tay mình đã ướt từ thời đi học, làm bài thi phải lót khăn giấy, hỏi ra mẹ hoặc anh chị cũng vậy. Kiểu này thường là tăng tiết mồ hôi nguyên phát, tức không do bệnh khác gây ra. Walling (2011) xem lại hồ sơ 415 người bệnh và thấy 93,3% thuộc thể nguyên phát. Tác giả đề xuất nghĩ tới thể này khi mồ hôi ra quá mức từ sáu tháng trở lên, kèm ít nhất bốn trong các đặc điểm:

  • Ra ở nách, lòng bàn tay, lòng bàn chân hoặc mặt;
  • Ra cả hai bên, tương đối đối xứng;
  • Không ra khi ngủ;
  • Mỗi tuần có ít nhất một đợt;
  • Bắt đầu từ năm 25 tuổi trở về trước;
  • Có người trong gia đình cũng bị;
  • Làm phiền sinh hoạt, công việc hằng ngày.

Mồ hôi kiểu nào gợi ý một bệnh khác

Khoảng 7% còn lại là thể thứ phát, nghĩa là mồ hôi do một bệnh hoặc một thuốc gây ra. Kiểu này thường bắt đầu sau 25 tuổi, lệch hẳn một bên, ra khắp người thay vì gói ở vài vùng, và có ra cả lúc ngủ. Trong nghiên cứu của Walling, hơn một nửa số ca thứ phát do bệnh nội tiết như đái tháo đường, cường giáp; khoảng một phần ba do bệnh thần kinh. Nawrocki và Cha nhấn mạnh phải loại trừ thể thứ phát rồi mới kết luận nguyên phát.

Bác sĩ cũng hay nghĩ tới hạ đường huyết và tác dụng phụ của thuốc. Mới đổi hay thêm thuốc rồi thấy mồ hôi nhiều lên thì bạn báo lại người kê đơn, hỏi lại họ trước khi giảm hay đổi thuốc.

Mồ hôi kèm đau ngực, run tay hay sụt cân

Vã mồ hôi lạnh kèm đau, tức ngực hoặc khó thở là lý do gọi cấp cứu, không nên chờ cho qua. Người đang dùng thuốc trị đái tháo đường mà vã mồ hôi kèm cồn cào đói, run tay, lơ mơ cũng cần tới bệnh viện ngay, vì đó có thể là hạ đường huyết.

Mồ hôi đêm ướt áo kèm sốt hoặc sụt cân không rõ lý do, hoặc mồ hôi chỉ ra ở một bên người, một bên mặt, thì nên đi khám trong tuần. Mồ hôi nhiều đi cùng hồi hộp, run tay, sụt cân cũng vậy, bởi đây là những kiểu gợi ý thể thứ phát vừa kể ở trên.

Khi xét nghiệm bình thường mà mồ hôi vẫn ra

Không ít người mang theo tờ xét nghiệm đường huyết, tuyến giáp đều trong giới hạn bình thường. Khi ấy ThS.BS Đinh Ngọc Đức hỏi mồ hôi ra vào lúc nào, cùng lúc đang làm việc gì. Mồ hôi theo kiểu nguyên phát hoặc chỉ bùng lên lúc căng thẳng thì điều cần tìm là thứ đang giữ ngưỡng báo động ở mức thấp. AK góp thêm phép thử cơ để soi từng phần, và phép thử này luôn đi cùng chẩn đoán y khoa (Rosner và Cuthbert, 2012).

Stress tích tụ tới đâu thì phải hỏi bằng chuyện cụ thể. Bác sĩ hay hỏi tuần vừa rồi buổi nào tay ướt nhất, lúc đó đang ngồi trước ai, rồi đem đối chiếu với kết quả khám.

Vi chất cũng cần xem. Stress kéo dài làm hao magie, thiếu magie lại khiến người ta dễ căng thẳng hơn. Bác sĩ kiểm tra phần này bằng phép thử hóa sinh của tam giác sức khỏe, kèm xét nghiệm khi cần.

Ở một số người, bác sĩ kiểm tra thêm các phản xạ nguyên thủy, vì sau giai đoạn căng thẳng dài chúng có thể hoạt động trở lại và giữ cảm giác dè chừng. Không phải ai hay đổ mồ hôi cũng có yếu tố này.

Mồ hôi theo nỗi lo, nhìn từ Đông y

Y học cổ truyền coi mồ hôi là dịch của Tâm, nên mồ hôi tuôn ra theo nỗi lo được xem là dấu hiệu Tâm chưa yên. Ra mồ hôi lúc ngủ gọi là đạo hãn, thường nghĩ tới âm hư. Y học hiện đại cũng coi trọng dấu hiệu này, nên bác sĩ hỏi kỹ chuyện sốt, cân nặng trước khi bàn thể bệnh.

Một người cứ tới buổi họp là ướt tay thì cách chữa nghiêng về dưỡng Tâm, dù bằng châm cứu hay thuốc thang, và mỗi người được gia giảm một kiểu. Người ra mồ hôi đêm thì khác: bác sĩ xem mạch, lưỡi trước, rồi mới tính tới hướng âm hư. Vi chất được bổ sung khi kết quả khám cho thấy thiếu.

Để lưu

  • Ghi trong hai tuần: mồ hôi ra ở đâu, lúc nào, có ra khi ngủ không;
  • Hỏi cha mẹ, anh chị em xem có ai ra mồ hôi tay chân từ nhỏ;
  • Liệt kê thuốc, thực phẩm chức năng đang dùng và ngày bắt đầu từng loại;
  • Vài phút trước cuộc họp quan trọng, tập thở ra chậm và dài hơn lúc hít vào;
  • Vã mồ hôi lạnh kèm đau, tức ngực hoặc khó thở thì gọi cấp cứu, không chờ cho qua.

Nguồn tham khảo

  1. Nawrocki S, Cha J (2019). The etiology, diagnosis, and management of hyperhidrosis: A comprehensive review: Etiology and clinical work-up. J Am Acad Dermatol 81(3):657-666. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2018.12.071
  2. Walling HW (2011). Clinical differentiation of primary from secondary hyperhidrosis. J Am Acad Dermatol 64(4):690-5. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2010.03.013
  3. Rosner AL, Cuthbert SC (2012). Applied kinesiology: distinctions in its definition and interpretation. J Bodyw Mov Ther 16(4):464-87. https://doi.org/10.1016/j.jbmt.2012.04.008

Đặt lịch khám cùng Đông y Tâm Đức

Để lại thông tin hoặc gọi trực tiếp 0345.22.33.19 – phòng khám sẽ liên hệ xác nhận lịch hẹn.

0345.22.33.19