Cổ vai gáy đau dai dẳng có khi bắt nguồn từ dạ dày hay giấc ngủ

·

Cập nhật

Cổ vai gáy đau dai dẳng có khi bắt nguồn từ dạ dày hay giấc ngủ – Đông y Tâm Đức

Hai lần đổi gối, một cái giá kê màn hình lên ngang tầm mắt, chiều nào cũng đứng dậy xoay vai mấy vòng. Nhiều người đau cổ vai gáy lâu ngày đã thử hết những việc ấy trước khi đến phòng khám, vậy mà gáy vẫn nặng. Ở buổi khám, bác sĩ nghe xong lại hỏi sang chuyện khác hẳn: bữa tối thường ăn lúc mấy giờ, ăn xong có đầy bụng, ợ hơi không, đêm có hay thức giấc giữa chừng. Người đang chỉ tay ra sau gáy thường ngạc nhiên.

Khối cơ bạn hay tự bóp sau gáy

Khi mỏi cổ, người ta hay vòng tay ra sau bóp lấy dải cơ chạy từ chân tóc gáy xuống bờ vai. Đó là phần trên của cơ thang, cơ nhấc vai lên và giúp đầu nghiêng, quay. Nó căng lên khi bạn cúi xem điện thoại lâu hay gồng vai lúc lo lắng, và là chỗ người bệnh hay chỉ vào nhất. Ngồi màn hình cả ngày, mỏi mắt kéo theo đau cổ cũng theo đường này: đầu chồm dần ra trước, dải cơ phải gồng suốt buổi.

Applied Kinesiology có một hệ thống ghép từng cơ với một tạng phủ hay một đường kinh, được Walther tập hợp trong bộ sách nền của AK từ năm 1981. Ở phòng khám, chúng tôi hay gặp cơ thang trên yếu đi ở những người có dạ dày đang làm việc quá sức: ăn tối muộn, ăn vội, hay đầy hơi, ợ chua sau bữa. Liên hệ này là một hướng để kiểm tra, và cũng có không ít người đau gáy mà dạ dày vẫn khỏe.

Nghiêng tai sát vai, giữ yên vài giây

Sau mấy câu về bữa tối và cái bụng, ThS.BS Đinh Ngọc Đức hỏi thêm cơn đau nặng nhất vào lúc nào trong ngày, mới ngủ dậy hay chiều tối. Rồi bác sĩ nhờ bạn cúi, ngửa, quay đầu sang hai bên, khám cảm giác và phản xạ hai tay xem có rễ thần kinh cổ nào bị kích thích không.

Đến phần thử cơ, bạn ngồi thẳng, nghiêng đầu cho tai sát về phía vai, mặt hơi quay sang bên kia, đồng thời nhún vai lên gặp tai. Bác sĩ đặt một bàn tay lên bên đầu, bàn tay kia lên đỉnh vai, rồi từ từ tách hai chỗ ấy ra trong vài giây. Bạn chỉ việc giữ nguyên. Bác sĩ để ý xem khoảng cách giữa tai và vai có giãn ra dù bạn đã gắng hay không, và bên nào giữ kém hơn.

Bên nào giữ kém, bác sĩ có thể nhờ bạn đặt lòng bàn tay lên vùng bụng trên, ngay dưới mũi ức: cơ đang lỏng mà chắc lại khi tay nằm đó thì chuyện ăn uống cần hỏi kỹ hơn.

Chỉnh cổ xong, tuần sau gáy lại nặng

Cơ và đốt sống cổ luôn được xem trước, vì hay gặp và kiểm tra được ngay. Có người chỉ cần xử lý đoạn cổ là cổ xoay nhẹ hẳn, cơ thang giữ chắc ngay trong buổi. Có người đau cổ lan vai mà gốc lại nằm ở vùng chậu: phần cổ chỉ gỡ được một nửa, phải xuống tới vùng chậu mới đỡ nốt.

Đáng để ý hơn là những người quay lại sau một tuần, gáy nặng như cũ, cơ thang lỏng đúng bên cũ. Cổ đã được xử lý mà cơn đau vẫn về thì nhiều khả năng có thứ ở chỗ khác đang kéo cơ ấy yếu đi mỗi ngày. Bác sĩ dò tiếp sang dạ dày và chuyện ăn uống, giấc ngủ, căng thẳng, vi chất, để thử cơ chỉ ra hướng nào đang nặng nhất ở bạn lúc này.

Giấc ngủ hay bị bỏ sót nhất. Tổng quan 14 nghiên cứu theo dõi dọc của Manderlier và cộng sự (2022) ghi nhận rối loạn giấc ngủ ở nữ có bằng chứng mức trung bình là yếu tố báo trước đau cổ mạn, cân nặng cao ở nữ có bằng chứng mạnh, dù mức tác động đều nhỏ.

Stress kéo dài, lo âu, trầm cảm và thiếu chỗ dựa từ người xung quanh đều nằm trong nhóm yếu tố nguy cơ quan trọng của đau cổ, theo tổng quan dịch tễ toàn cầu của Kazeminasab và cộng sự (2022). Năm 2019, cứ khoảng 1.000 người thì 27 người đang sống với đau cổ. Phần căng thẳng cũng được kiểm tra bằng thử cơ, lúc bạn nghĩ tới chuyện đang làm mình lo.

Ai hay chuột rút, giật cơ về đêm thì được kiểm tra thêm magie. Còn cơ cứ căng mãi sau một chấn thương cũ thì bác sĩ nghĩ tới hệ thần kinh vẫn đang giữ thế phòng vệ.

Người tưởng mình ngồi sai tư thế

Một người bệnh đau cổ vai gáy kéo dài, đinh ninh là do ngồi làm việc sai tư thế. Qua kiểm tra cơ, bác sĩ thấy cơn đau gắn với một dạ dày đang làm việc quá tải. Sau khi được hỗ trợ để tiêu hóa cân bằng lại, người ấy thấy cổ nhẹ hẳn. Từ một trường hợp, chưa thể suy ra rằng ai đau gáy cũng nên tìm ở dạ dày.

Xử lý theo hướng đã tìm ra

Đoạn cổ hoạt động chưa đúng được bác sĩ chỉnh bằng lực nhỏ, có khi kèm xử lý thụ thể thần kinh vùng gáy. Đây là thao tác khám và điều chỉnh nhẹ trong buổi Applied Kinesiology. Khi phần dạ dày nổi rõ, bác sĩ kê thuốc thang hòa vị theo thể bệnh và bàn với bạn giờ ăn tối, cách ăn. Người ngủ chập chờn, gáy co cứng đã nhiều tháng có thể được châm cứu vùng gáy cùng những huyệt giúp dễ ngủ.

Đau gáy kèm sốt, tức ngực hay phân đen

Có vài kiểu đau gáy mà nơi cần đến trước tiên là bệnh viện:

  • Cứng gáy kèm sốt, hoặc đau đầu dữ dội ập đến đột ngột: đi cấp cứu ngay;
  • Đau lan lên cổ, xuống vai trái khi leo cầu thang hay gắng sức, kèm tức ngực, khó thở, vã mồ hôi: gọi cấp cứu tim mạch;
  • Tay tê, yếu tăng dần qua từng tuần: khám chuyên khoa thần kinh;
  • Đau âm ỉ vùng trên rốn kéo dài nhiều tuần: khám tiêu hóa;
  • Đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu: vào viện ngay.

Để lưu

  • Ghi lại trong một tuần gáy nặng hơn vào lúc nào: sáng ngủ dậy, sau bữa tối hay sau đêm ngủ kém;
  • Thử ăn tối sớm hơn thường lệ một tiếng trong bảy ngày, xem gáy buổi sáng có nhẹ hơn không;
  • Đếm số lần thức giấc mỗi đêm để kể với bác sĩ;
  • Mỗi lần tự bóp gáy, để ý bên nào cứng hơn rồi nói lại khi đi khám;
  • Ghi lại những đêm chuột rút, giật cơ để bác sĩ cân nhắc kiểm tra magie.

Nguồn tham khảo

  1. Kazeminasab S, Nejadghaderi SA, Amiri P, Pourfathi H, Araj-Khodaei M, Sullman MJM và cs. (2022). Neck pain: global epidemiology, trends and risk factors. BMC Musculoskelet Disord 23(1):26. https://doi.org/10.1186/s12891-021-04957-4
  2. Manderlier A, de Fooz M, Patris S, Berquin A (2022). Modifiable lifestyle-related prognostic factors for the onset of chronic spinal pain: A systematic review of longitudinal studies. Ann Phys Rehabil Med 65(6):101660. https://doi.org/10.1016/j.rehab.2022.101660
  3. Walther DS (1981). Applied Kinesiology, Volume I – Basic Procedures and Muscle Testing. Pueblo: Systems DC.

Đặt lịch khám cùng Đông y Tâm Đức

Để lại thông tin hoặc gọi trực tiếp 0345.22.33.19 – phòng khám sẽ liên hệ xác nhận lịch hẹn.

0345.22.33.19