Khí hư đổi màu, có mùi: vì sao nên soi tươi trước khi dùng thuốc

·

Cập nhật

Khí hư đổi màu, có mùi: vì sao nên soi tươi trước khi dùng thuốc – Đông y Tâm Đức

Lần đầu thấy khí hư ra nhiều, loãng, thoang thoảng mùi tanh, một chị nhân viên văn phòng ghé nhà thuốc, tả vài câu với người bán rồi mang về một vỉ viên đặt và chai dung dịch rửa. Dăm hôm sau thì đỡ. Qua kỳ kinh kế tiếp, vùng kín lại ngứa, lần này khí hư trắng, đặc, lợn cợn. Chị nghĩ bệnh cũ tái phát, mua đúng loại thuốc cũ, rửa kỹ hơn, có hôm xịt cả nước vào bên trong cho yên tâm.

Hai đợt ấy rất có thể do hai tác nhân khác nhau. Chỉ kể qua quầy thuốc thì khó biết chắc.

Khí hư bình thường trông ra sao

Khí hư là dịch tiết tự nhiên giữ ẩm cho âm đạo. Khí hư sinh lý thường trong hoặc trắng đục, mùi nhẹ hoặc gần như không mùi, không kèm ngứa, rát. Lượng và độ đặc đổi theo chu kỳ, quanh lúc rụng trứng thì nhiều và trong hơn.

Mốc để so là khí hư mọi khi của chính mình. Đổi màu, đổi mùi, kèm ngứa rát, hoặc nhiều lên rõ mà không theo nhịp chu kỳ là những thay đổi cần để ý.

Ba nguyên nhân hay gặp và kiểu khí hư của từng loại

Vi khuẩn, nấm Candida và trùng roi là ba nguyên nhân nhiễm trùng hàng đầu gây viêm âm đạo (Geer và Klega, 2025). Mỗi loại thường cho một kiểu khí hư riêng:

  • Viêm âm đạo do vi khuẩn: khí hư loãng, đồng nhất, mùi tanh như cá;
  • Nấm Candida: khí hư trắng, đặc, lợn cợn như bã đậu, kèm ngứa và âm hộ đỏ, thường không có mùi hôi;
  • Trùng roi: khí hư vàng hoặc xanh, có bọt, mùi hôi; khi khám thấy cổ tử cung đỏ, có chấm xuất huyết.

Trên thực tế, khí hư của một người có khi không khớp hẳn kiểu nào. Khí hư lẫn máu ngoài kỳ kinh thì bác sĩ cần loại trừ tổn thương ở cổ tử cung.

Vì sao cần soi tươi trước khi dùng thuốc

Chẩn đoán dựa vào xét nghiệm dịch âm đạo, không dựa vào màu khí hư. Dưới kính hiển vi, soi tươi có thể thấy trùng roi đang di động, hoặc sợi nấm và tế bào nấm men nảy chồi. Với vi khuẩn, bác sĩ dựa vào một bộ tiêu chí lâm sàng gọi là tiêu chuẩn Amsel, hoặc nhuộm Gram. Soi chưa rõ thì có thể cấy hay làm xét nghiệm sinh học phân tử (Geer và Klega, 2025).

Mỗi nguyên nhân cần một nhóm thuốc khác nhau. Thuốc trị nấm không xử lý được vi khuẩn gây viêm, thuốc trị vi khuẩn cũng không diệt được nấm. Với nấm hay tái phát, việc định danh đúng loài nấm và làm kháng nấm đồ được nhấn mạnh để tránh điều trị sai, tránh kháng thuốc (Frej-Mądrzak và cộng sự, 2026).

Thụt rửa và tự đặt thuốc ảnh hưởng thế nào tới vùng kín

Brotman và cộng sự (2008) theo dõi 3.620 phụ nữ trong một năm, dùng mô hình thống kê để tách riêng những người thụt rửa vì đã có triệu chứng sẵn. Ở nhóm thụt rửa thường xuyên, nguy cơ viêm âm đạo do vi khuẩn cao hơn khoảng 21% so với nhóm không thụt rửa. Nhóm tác giả kết luận thói quen này làm tăng nguy cơ rối loạn hệ vi sinh âm đạo.

Nước lá hay dung dịch mua sẵn, hễ đưa vào sâu trong âm đạo đều là thụt rửa. Hằng ngày chỉ cần rửa bên ngoài bằng nước sạch.

Thuốc đặt cũng vậy. BS Tâm thấy dùng thuốc không đúng nguyên nhân, hoặc lặp lại nhiều đợt, có thể làm giảm cả những vi khuẩn có lợi, dễ làm mất cân bằng hệ vi sinh và bệnh dễ tái phát.

Khi nấm tái phát nhiều lần trong năm

Nấm âm hộ, âm đạo được gọi là tái phát khi có từ 4 đợt trở lên trong một năm. Ước tính mỗi năm thế giới có khoảng 138 triệu phụ nữ gặp tình trạng này, cao nhất ở nhóm 25–34 tuổi (9%), ảnh hưởng nặng tới chất lượng sống lẫn khả năng làm việc (Denning và cộng sự, 2018).

Các yếu tố nguy cơ được Frej-Mądrzak và cộng sự (2026) liệt kê gồm rối loạn hệ vi sinh âm đạo, dao động nội tiết, đái tháo đường, thói quen vệ sinh, hành vi tình dục. Vì vậy, với người hay bị lại, ngoài chuyện chọn thuốc còn cần tìm những yếu tố nền này.

Khi nào nên đi khám sớm

  • Khí hư chuyển vàng, xanh, có bọt, hoặc có mùi hôi, mùi tanh;
  • Khí hư lẫn máu ngoài kỳ kinh hay sau khi quan hệ;
  • Ngứa, rát vùng kín, tiểu buốt, đau khi quan hệ;
  • Đau trằn bụng dưới, nhất là khi kèm sốt;
  • Đang mang thai mà khí hư thay đổi;
  • Đã tự dùng thuốc mà không đỡ, hoặc bị lại từ 4 lần trở lên trong một năm.

Đau bụng dưới kèm sốt thì không nên chờ, vì bác sĩ cần loại trừ khả năng viêm nhiễm đã lan lên vùng chậu.

Đông y gọi khí hư bất thường là đới hạ

Khí hư ra nhiều, đổi màu, có mùi được Đông y gọi chung là chứng đới hạ, thường liên quan tới thấp. Bác sĩ phân thể khi khám, dựa vào màu, tính chất khí hư và tổng trạng từng người.

Phòng khám xử trí thế nào khi khí hư hay tái phát

Trong đợt có triệu chứng rõ, việc đầu tiên là khám phụ khoa và xét nghiệm dịch âm đạo để biết nguyên nhân. Thuốc đặc hiệu dùng theo chỉ định của bác sĩ, có khi phối hợp với chuyên khoa phụ sản.

Qua đợt cấp, hoặc khi bệnh tái phát nhiều lần, BS.CKI Phạm Trần Đan Tâm khám và hỏi bệnh, xem lưỡi, bắt mạch. Bác sĩ hỏi kỹ các yếu tố nền như đường huyết (xét nghiệm khi cần), những đợt kháng sinh gần đây, mức căng thẳng, giấc ngủ, thói quen vệ sinh. Vai trò của kháng sinh trong khởi phát nấm chưa được các nghiên cứu thống nhất, nên mỗi người được xét riêng. Khi đã có kết quả soi tươi, thử cơ theo Applied Kinesiology giúp bác sĩ chọn hướng bổ sung vi chất và xem dấu hiệu stress ở thùy trán, hệ viền. Thử cơ không thay cho kết quả xét nghiệm.

Thuốc thang được gia giảm theo thể bệnh để nâng tổng trạng, với mục tiêu giảm dần các đợt tái phát. Bằng chứng cho hướng này còn hạn chế, nên bác sĩ xem đây là phần hỗ trợ và theo dõi qua số đợt bệnh cùng kết quả xét nghiệm những lần sau.

Để lưu

  • Ghi lại màu, mùi, độ đặc của khí hư và ngày xuất hiện trong chu kỳ;
  • Không thụt rửa, kể cả bằng nước lá hay nước muối;
  • Không tự đặt lại thuốc của lần trước khi chưa được xét nghiệm;
  • Khi đi khám, mang theo tên các thuốc đã dùng, kể cả kháng sinh gần đây;
  • Bị lại từ 4 lần mỗi năm thì đi khám tìm yếu tố nền, trong đó có đường huyết.

Khi đặt lịch gặp BS.CKI Phạm Trần Đan Tâm, bạn mang theo tên thuốc đã dùng và ghi rõ ngày khí hư bắt đầu khác đi. Có những chi tiết ấy, bác sĩ xác định nguyên nhân trước rồi mới bàn tới thuốc.

Nguồn tham khảo

  1. Geer K, Klega A. Vaginitis: Diagnosis and Treatment. Am Fam Physician. 2025;112(5):504-512. PMID 41252833. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41252833/
  2. Brotman RM, Klebanoff MA, Nansel TR, Andrews WW, Schwebke JR, Zhang J, et al. A longitudinal study of vaginal douching and bacterial vaginosis–a marginal structural modeling analysis. Am J Epidemiol. 2008;168(2):188-196. https://doi.org/10.1093/aje/kwn103
  3. Denning DW, Kneale M, Sobel JD, Rautemaa-Richardson R. Global burden of recurrent vulvovaginal candidiasis: a systematic review. Lancet Infect Dis. 2018;18(11):e339-e347. https://doi.org/10.1016/S1473-3099(18)30103-8
  4. Frej-Mądrzak M, Jama-Kmiecik A, Górzyńska A, Wahdan N, Nawrot U. Epidemiology, Diagnostics and Therapy of Vulvovaginal Fungal Infections. Pathogens. 2026;15(9):914. https://doi.org/10.3390/pathogens15090914

Đặt lịch khám cùng Đông y Tâm Đức

Để lại thông tin hoặc gọi trực tiếp 0345.22.33.19 – phòng khám sẽ liên hệ xác nhận lịch hẹn.

0345.22.33.19