Đặt vòng tránh thai rồi kinh nguyệt thay đổi: lúc nào cần đi khám

·

Cập nhật

Đặt vòng tránh thai rồi kinh nguyệt thay đổi: lúc nào cần đi khám – Đông y Tâm Đức

Giờ nghỉ trưa, hai đồng nghiệp ngồi chung bàn hỏi nhau chuyện vòng tránh thai. Chị lớn đặt vòng đồng sau lần sinh thứ hai được bốn tháng. Trước kia kỳ kinh của chị năm ngày là sạch, nay kéo sang ngày thứ bảy, ngày đầu đau âm ỉ tới mức có lần phải xin về sớm. Cô em đặt vòng nội tiết từ đầu năm, đã ba tháng không thấy kinh. Điều cô băn khoăn nhất là máu có bị dồn lại trong người hay không.

Hai chiếc vòng cùng nằm trong buồng tử cung nhưng đẩy kỳ kinh theo hai hướng gần như ngược nhau, và phần lớn những gì hai người kể nằm trong các thay đổi đã được dự kiến. Đồng thuận tránh thai của Hội Sản Phụ khoa Canada (Black và cộng sự, 2016) khuyên phụ nữ được tư vấn về thay đổi kiểu ra máu ngay từ trước khi đặt vòng. Biết trước thì ít hoảng khi kỳ kinh khác đi.

Vòng đồng: kinh thường nhiều hơn, đau hơn, rồi dịu dần

Với vòng đồng, thay đổi hay gặp là kinh ra nhiều hơn, kéo dài hơn và đau bụng kinh nặng hơn, rồi giảm dần theo thời gian. Cũng có người phải tháo vòng sớm vì lý do này.

Hubacher và cộng sự (2009) theo dõi 1.947 phụ nữ lần đầu đặt vòng đồng trong một năm. Trong những ngày hành kinh, phần lớn triệu chứng ra máu và đau nhẹ dần qua từng tháng. Giữa hai kỳ kinh thì khác. Tỷ lệ người than ra máu lấm tấm và đau không đổi, còn số ngày có các triệu chứng ấy lại tăng lên.

Kỳ kinh nhiều, đau hơn thường dịu bớt dần, còn ra máu rỉ rả giữa kỳ thì nên kể với bác sĩ, đừng chờ nó tự hết. Kinh nhiều kéo dài còn làm cạn dần sắt dự trữ; bài kinh nguyệt ra nhiều có nói kỹ hơn.

Vòng nội tiết làm kinh ít dần, có người mất kinh

Vòng nội tiết đi theo hướng ngược lại. Schreiber và cộng sự (2018) theo dõi 1.700 phụ nữ dùng một loại vòng nội tiết, mỗi người ghi nhật ký ra máu hằng ngày. Những tháng đầu có thể ra máu dày, kéo dài hoặc không đều, rồi giảm xuống mức thấp vào cuối năm thứ nhất. Số người có kinh thưa tăng từ 14% trong 90 ngày đầu lên 30% vào cuối năm đầu. Ở loại vòng nội tiết 52 mg này, số người mất kinh hẳn là 19% sau một năm và 37% sau ba năm. Trong ba năm ấy, chỉ 2,1% ngừng dùng vì lý do ra máu.

Người mang vòng nội tiết hay hỏi nhất là máu có bị dồn lại không. Không có lượng máu nào bị giữ lại trong bụng. Nội tiết tố trong vòng tác động tại chỗ, làm lớp niêm mạc tử cung mỏng lại, mỗi tháng ít mô bong ra hơn nên kinh ít đi. Việc cô em cần làm là thử thai khi có lý do nghi ngờ, và kể với bác sĩ nếu sự thay đổi khiến cô bất an.

Đặt vòng ngay sau sinh và chuyện tuột vòng

Averbach và cộng sự (2020) gộp 48 nghiên cứu với 7.661 lần đặt vòng sau sinh và thấy vòng tuột hẳn ra ngoài ở 10,2% khi đặt trong 10 phút sau sổ rau, 13,2% khi đặt lúc còn nằm viện, chỉ 1,8% khi đặt từ 4 tuần sau sinh trở đi. Cũng trong các lần đặt vòng sau sinh ấy, sinh thường có tỷ lệ tuột cao hơn hẳn mổ lấy thai (14,8% so với 3,8%).

Những lúc cần đi khám

Ra máu ngoài dự kiến kéo dài, hoặc ra máu kèm đau vùng chậu, cần được khám để loại trừ nhiễm trùng, có thai, bệnh phụ khoa, tuột vòng hoặc vòng nằm lệch chỗ (Black và cộng sự, 2016). BS Tâm dặn người đang mang vòng đi khám sớm khi có:

  • Ra huyết kéo dài, kèm mệt, chóng mặt, hoa mắt khi đứng dậy;
  • Đau bụng tăng dần so với những tháng trước, nhất là khi kèm sốt;
  • Dấu hiệu nghi tuột vòng: không còn sờ thấy dây vòng, thấy vòng rơi ra, hoặc đau kèm ra máu mới xuất hiện;
  • Dấu hiệu nghi có thai: trễ kinh khi đang mang vòng đồng, hoặc thấy mình khác lạ như lúc mang thai dù đang mang vòng nội tiết.

Cũng theo đồng thuận Canada, có thai khi đang mang vòng thì 15–50% trường hợp là thai ngoài tử cung. Người đang mang vòng mà trễ kinh, kèm đau bụng dữ dội, choáng hay ngất, cần đi cấp cứu ngay.

Khám gì khi kỳ kinh đổi sau đặt vòng

Bác sĩ hỏi loại vòng, thời điểm đặt, kỳ kinh trước và sau khi đặt khác nhau thế nào. Sau khi khám theo y học hiện đại và tứ chẩn Đông y, bác sĩ có thể đề nghị thử thai, công thức máu, siêu âm xem vòng có nằm đúng chỗ. Vòng tránh thai là một nguyên nhân trong bảng phân loại PALM-COEIN, nhưng bác sĩ vẫn tìm polyp, u xơ và các nguyên nhân khác trước khi quy hết cho chiếc vòng. Khi vòng tuột, lệch chỗ hoặc cần đổi biện pháp tránh thai, BS Tâm chuyển bạn đến bác sĩ phụ sản đặt vòng để xử trí chiếc vòng.

Còn kinh ra nhiều, kéo dài sau đặt vòng thì Đông y xếp vào nhóm chứng kinh nhiều và kinh kéo dài, rồi phân thể theo từng người. Trong thực tế điều trị ở phòng khám, BS.CKI Phạm Trần Đan Tâm ghi nhận y học cổ truyền giúp cải thiện lượng kinh, sạch kinh hoàn toàn sau mỗi kỳ, không còn rỉ rả kéo dài. Đó là kinh nghiệm từ bàn khám, chưa có số liệu nghiên cứu để dẫn ở đây. Bác sĩ theo dõi bằng ghi chép kỳ kinh của chính người bệnh, xem sau một đợt thuốc thang gia giảm theo thể bệnh, kèm châm cứu khi phù hợp, kỳ kinh đã sạch gọn hay vẫn còn rải rác.

Câu hỏi thường gặp

Mới đặt vòng vài tuần mà kinh nhiều, nên chờ bao lâu?

Kinh nhiều do vòng đồng và ra máu không đều do vòng nội tiết thường giảm dần trong năm đầu. Gặp dấu hiệu nào ở danh sách phía trên thì đi khám ngay.

Kinh vốn đã nhiều, đau nhiều thì nên chọn loại vòng nào?

Đồng thuận Canada ghi nhận vòng nội tiết làm giảm rõ lượng máu kinh và đau bụng kinh, nên nghiêng về loại vòng này cho người vốn kinh nhiều hoặc đau bụng kinh. Lựa chọn cuối cùng còn tùy bệnh sử, kế hoạch mong con sau này và lời khuyên của bác sĩ sản phụ khoa.

Để lưu

  • Ghi lại mình đang mang vòng đồng hay vòng nội tiết, đặt ngày nào, ở đâu;
  • Mỗi kỳ kinh ghi ngày bắt đầu, ngày sạch, mức đau và những ngày ra máu lấm tấm giữa kỳ;
  • Thử thai khi trễ kinh trong lúc mang vòng đồng, hoặc khi có dấu hiệu nghi mang thai;
  • Đi khám sớm khi ra huyết kéo dài kèm mệt, chóng mặt, hoặc đau bụng tăng dần;
  • Muốn tháo hay đổi vòng thì hẹn bác sĩ sản phụ khoa, đừng tự kéo dây vòng.

Nếu kỳ kinh từ lúc đặt vòng làm bạn lo, BS.CKI Phạm Trần Đan Tâm sẽ xem cùng lúc chiếc vòng, kỳ kinh và sức khỏe chung, rồi bàn hướng chăm sóc phù hợp.

Nguồn tham khảo

  1. Black A, Guilbert E, Costescu D, Dunn S, Fisher W, Kives S, et al. Canadian Contraception Consensus (Part 3 of 4): Chapter 7–Intrauterine Contraception. J Obstet Gynaecol Can. 2016;38(2):182-222. https://doi.org/10.1016/j.jogc.2015.12.002
  2. Hubacher D, Chen PL, Park S. Side effects from the copper IUD: do they decrease over time? Contraception. 2009;79(5):356-362. https://doi.org/10.1016/j.contraception.2008.11.012
  3. Schreiber CA, Teal SB, Blumenthal PD, Keder LM, Olariu AI, Creinin MD. Bleeding patterns for the Liletta levonorgestrel 52 mg intrauterine system. Eur J Contracept Reprod Health Care. 2018;23(2):116-120. https://doi.org/10.1080/13625187.2018.1449825
  4. Averbach SH, Ermias Y, Jeng G, Curtis KM, Whiteman MK, Berry-Bibee E, et al. Expulsion of intrauterine devices after postpartum placement by timing of placement, delivery type, and intrauterine device type: a systematic review and meta-analysis. Am J Obstet Gynecol. 2020;223(2):177-188. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2020.02.045

Đặt lịch khám cùng Đông y Tâm Đức

Để lại thông tin hoặc gọi trực tiếp 0345.22.33.19 – phòng khám sẽ liên hệ xác nhận lịch hẹn.

0345.22.33.19