Gối mới thay tập mãi không tiến, có khi vì sẹo cũ và thuốc bỏ dở

·

Cập nhật

Gối mới thay tập mãi không tiến, có khi vì sẹo cũ và thuốc bỏ dở – Đông y Tâm Đức

Buổi sáng hôm ấy, một người đàn ông chống nạng bước vào phòng khám, từng bước dè dặt. Khớp gối trái của anh vừa được thay, đường mổ còn mới. Ngồi xuống kể bệnh, anh nói mình đã lên bàn mổ vài lần trước đó, còn sẹo ở vùng mặt, lưng dưới và dưới cằm. Mấy vết sẹo ấy nghe như chuyện của những năm trước, chẳng dính dáng gì tới cái gối mới.

Bốn buổi tập đầu sau khi thay khớp gối

Buổi đầu, bác sĩ hướng dẫn anh tập vận động khớp gối, nhưng gối chỉ gập duỗi được trong một biên độ rất nhỏ. Anh đau nhiều ở chỗ bám phía trên của cơ tứ đầu đùi và dọc vết mổ. Buổi tập khép lại bằng vài kỹ thuật Applied Kinesiology (AK) nhẹ nhàng; bác sĩ kê thuốc giúp giảm đau và dặn anh về nhà nghỉ ngơi.

Cuối buổi thứ hai, bác sĩ điều chỉnh lại chế độ ăn, dặn anh uống thêm vi chất và chỉ thêm vài động tác tự tập ở nhà.

Đến buổi thứ ba, anh đã bỏ được nạng, nhưng biên độ gập gối và cơn đau gần như vẫn như hai buổi trước. Lần này bác sĩ làm AK trước rồi mới cho tập. Thử cơ cho thấy các vết sẹo cũ cũng đang góp phần giữ gối lại, qua dược chất, dinh dưỡng lẫn các thụ thể thần kinh. Xử lý xong những phần ấy, gối gập duỗi được rộng hơn rõ, anh tập nhẹ nhõm hơn hẳn.

Buổi thứ tư, anh chỉ còn đau một vùng nhỏ, nhưng biên độ lại kém buổi trước, và cứ khép đùi là vùng mông nhói lên. Hỏi kỹ mới biết mấy hôm trước anh đi công tác, bỏ thuốc mấy ngày liền. Bác sĩ cho anh uống thuốc ngay tại phòng khám rồi kiểm tra lại: động tác khép đùi lấy lại biên độ, cơn đau mông cũng hết. Tiếp đó bác sĩ xử lý các vết sẹo ở vùng mặt, thắt lưng dưới và dưới cằm, tầm vận động của gối khá lên nhiều. Hiện anh đi lại, vận động thoải mái hơn trước rất nhiều.

Buổi nào anh cũng vừa tập vừa được chỉnh nhiều thứ, nên chúng tôi không biết xử lý sẹo góp bao nhiêu, thuốc góp bao nhiêu. Chuyện của một người cũng chưa đủ để nói cho mọi người thay khớp. Có điều, từ sau ca này, gặp cái gối tập mãi không tiến thì bác sĩ hỏi thêm người bệnh còn vết sẹo nào khác trên người không và thuốc men có uống đều không.

Còn đau sau thay khớp gối gặp khá thường

Nhiều người nghĩ sau mổ chừng ba tháng là hết đau. Với khớp gối nhân tạo, đó chỉ là mốc ước chừng, và có người đau lâu hơn nhiều. Tổng quan hệ thống của Beswick và cộng sự (2012) gom các nghiên cứu theo dõi người thay khớp vì thoái hóa từ 3 tháng tới 5 năm: khoảng 10%–34% người thay khớp gối còn đau kéo dài; trong những nghiên cứu chất lượng tốt nhất, con số là khoảng 20%, tức cứ năm người thì có một.

Wylde và cộng sự (2011) hỏi lại 632 người sau thay khớp gối 3–4 năm: 44% vẫn còn đau ở mức nào đó, 15% đau nặng tới rất nặng. Nhóm nghiên cứu thấy hai yếu tố đi cùng đau kéo dài là trầm cảm nặng và việc có thêm nhiều chỗ đau khác trên cơ thể. Đó cũng là lý do khi khám một khớp gối mới thay, bác sĩ vẫn hỏi cả những chỗ khác trên người.

Vết sẹo ở mặt, ở lưng liên quan gì tới đầu gối

Một vết sẹo đã lành ngoài da vẫn là vùng mô từng bị cắt, khâu rồi co kéo khi liền, cùng những đầu mút thần kinh nằm trong đó. Bài sẹo mổ lấy thai đã kể cách một vết sẹo ảnh hưởng tới những vùng cách xa nó. Với người đã qua nhiều lần mổ, có lúc thử cơ dò ra vài vết sẹo cũ vẫn làm một nhóm cơ ở nơi khác yếu đi. Chỉ riêng việc bước lên một bậc thềm, cơ đùi phải duỗi gối, cơ mông giữ hông, cơ thân mình giữ người cho thẳng. Một nhóm trong đó yếu đi là gối mới thay đã khó gập.

Sau mổ, hệ thần kinh còn có thể giữ vùng tổn thương trong thế phòng vệ khá lâu, như bài cơ căng mãi sau chấn thương cũ đã nói; ở ca trên, thụ thể thần kinh cũng là một phần bác sĩ phải xử lý.

Bỏ thuốc mấy ngày, gối gập kém đi

Với vi chất hay vị thuốc định dùng thêm, bác sĩ có thể để một chút lên đầu lưỡi bạn rồi đo lại góc gập gối, theo cách kiểm tra cạnh hóa sinh của tam giác sức khỏe (Walther, 1981, tr. 45–50). Cơ thể đáp ứng ngay trước mắt nên cả bác sĩ lẫn người bệnh đều thấy thứ ấy đang đỡ cho cái gối tới đâu, như lần anh uống thuốc tại phòng khám ở buổi thứ tư.

Người vừa mổ thường uống nhiều thứ cùng lúc: thuốc bên chỉnh hình kê, thuốc và vi chất bên phòng khám. Đi xa vài ngày hay đổi nếp sinh hoạt là dễ sót. Thuốc của bác sĩ phẫu thuật thì giữ đúng như dặn tới lần tái khám; ai đang dùng thuốc chống đông sau mổ cần hỏi bác sĩ trước khi thêm bất kỳ thuốc, vị thuốc hay vi chất nào.

Gối sưng nóng hay bắp chân căng đau thì không chờ buổi tập

Có một trong những dấu hiệu sau thì gọi cho bác sĩ phẫu thuật hôm nay, đừng đợi đến lịch tái khám.

  • Gối sưng, nóng, đỏ hơn hẳn mấy hôm trước;
  • Sốt;
  • Vết mổ chảy dịch.

Bắp chân một bên sưng căng, đau, hoặc khó thở đột ngột, đau ngực là lúc phải đi cấp cứu, vì có thể đã có cục máu đông ở chân hay ở phổi.

Bác sĩ xem gì trước khi cho gối tập

Giấy ra viện, ngày mổ và lời dặn của bác sĩ phẫu thuật về mức được gập, được chịu lực là những thứ bác sĩ đọc trước tiên. Sau đó là đo tầm gập duỗi, xem vết mổ, bắt mạch, xem lưỡi, hỏi về những lần mổ trước và các thuốc đang uống. Bài tập vận động gối nằm trong buổi khám AK: bác sĩ hướng dẫn từng động tác và dựa vào góc gập đo được để quyết định tập tiếp hay dừng.

Để lưu

  • Ghi khoảng cách từ gót chân tới mông khi gập gối, mỗi tuần một lần, để biết mình đang tiến hay đứng;
  • Kể với bác sĩ mọi lần mổ trước, cả những vết sẹo nhỏ ở mặt, cằm, lưng;
  • Xếp thuốc vào hộp chia ngày và mang đủ khi đi công tác;
  • Tập đúng mức gập mà bác sĩ phẫu thuật cho phép ở từng giai đoạn;
  • Bắp chân sưng đau, khó thở hay đau ngực thì đi cấp cứu ngay.

Buổi tập đầu ở phòng khám có thể bắt đầu khi bác sĩ phẫu thuật đã cho phép vận động gối; từ đó ThS.BS Đinh Ngọc Đức sẽ phối hợp với kế hoạch tập mà bác sĩ phẫu thuật đã dặn.

Nguồn tham khảo

  1. Beswick AD, Wylde V, Gooberman-Hill R, Blom A, Dieppe P (2012). What proportion of patients report long-term pain after total hip or knee replacement for osteoarthritis? A systematic review of prospective studies in unselected patients. BMJ Open 2(1):e000435. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2011-000435
  2. Wylde V, Hewlett S, Learmonth ID, Dieppe P (2011). Persistent pain after joint replacement: prevalence, sensory qualities, and postoperative determinants. Pain 152(3):566-572. https://doi.org/10.1016/j.pain.2010.11.023
  3. Walther DS (1981). Applied Kinesiology, Volume I – Basic Procedures and Muscle Testing. Pueblo: Systems DC. Chương Chemical and Nutrition Testing, tr. 45–50.

Đặt lịch khám cùng Đông y Tâm Đức

Để lại thông tin hoặc gọi trực tiếp 0345.22.33.19 – phòng khám sẽ liên hệ xác nhận lịch hẹn.

0345.22.33.19